۱۳۹۷/۰۸/۲۸

اقدامات انجام شده در ارزیابی طرح تحول سلامت

به دنبال گزارش های ابتدایی طرح تحول سلامت، مؤسسۀ ملی تحقیقات سلامت ستاد طرح تحول سلامت را تشکیل داد. مأموریت این ستاد انجام مداوم پایش و ارزیابی طرح تحول سلامت بود. برای اجرای این مهم، مؤسسۀ ملی تحقیقات سلامت اصلاحات نظام سلامت سایر کشورها و   مدل های موفق را بررسی کرد و این نتیجه حاصل شد که به همراه بررسی بسته های ارائه شده در فازهای طرح تحول سلامت که در اقدام اول ارائه شده اند، چارچوبی مطابق با مدل های بین المللی برای پایش و ارزیابی طرح تحول سلامت تدوین کند. بررسی متون نشانگر این موضوع بود که از سال  2006میلادی موضوع پوشش همگانی سلامت در سطح بین المللی مطرح شده است و سپس این برنامه در سال  2012 میلادی به عنوان تعهد کشورها در حوزۀ سلامت با هدف دسترسی به خدمات سلامت باکیفیت با حفاظت مالی کامل مطرح شده است. بررسی این اهداف و اهداف طرح تحول سلامت نشانگر همخوانی تقریبی آنها بود. لذا باتوجه  به اینکه ایران در طی نشست منطقه ای سازمان جهانی بهداشت در سال 2012 متعهد شده بود که اقداماتی را در کشور برای دستیابی به پوشش همگانی سلامت انجام دهد، فرض بر این شد که بهترین اقدام برای دستیابی به این تعهد مهم اجرای طرح تحول سلامت است. طبق توصیۀ متون بررسی شده، کشورهای متعهد موضوع علاوه بر تکمیل چارچوب بین المللی این برنامه که در سال  2012 میلادی شامل  16شاخص و در سال  2016 میلادی  18شاخص بود، خود مطابق مداخلات و  برنامه های موجود چارچوبی کشوری برای پایش برنامه ها، برای دستیابی به این برنامه تدوین کرده بودند. از سویی اعلام شده است که اجرای اقدامات برای پوشش همگانی سلامت ضرورت دارد با تقویت ابعاد مهم نظام سلامت همراه شود و لذا خوب است که این چارچوب شاخص هایی را شامل شود که عملکرد کلی نظام سلامت را بسنجد. بنابراین مؤسسۀ ملی تحقیقات سلامت چارچوب را تدوین کرد و سپس مطالعات لازم برای به دست آوردن شاخص ها فهرست شد. این چارچوب، ارزیابی سالانۀ طرح تحول سلامت برای بررسی دستیابی ایران به پوشش همگانی سلامت خوانده می شود و شامل شاخص هایی هست که عملکرد نظام سلامت را  می سنجد و در نهایت راهکارهایی برای تقویت آن پیشنهاد میکند. همچنین شاخص های پیامد و اثر برنامه ها، از جمله شاخص های پوشش مؤثر را هم در برمی گیرد که در صورت تکمیل، می توانند در اولویت بندی اقدامات و اجرای مداخلات مقرون به صرفه کمک کننده باشند. برای ین اقدام، مؤسسه سالانه گزارش ارائه می کند. گزارش اول در اردیبهشت ماه  1396 ارائه شده است. به دنبال گزارش سال سازمان جهانی بهداشت در سالهای  2016 و سپس 2017 میلادی، پوشش همگانی سلامت به طور مجدد مورد تأکید قرار گرفت و تبدیل به مهمترین برنامۀ حوزۀ سلامتی شد تا مسیر رسیدن به اهداف توسعۀ پایدار میسر شد. به همین دلیل در مؤسسۀ ملی تحقیقات سلامت اقدامات این ارزیابی تکمیل شد و در حال تداوم است. فهرست شاخصهای نهایی که هم اکنون مؤسسۀ ملی تحقیقات سلامت برای سال  1397 گزارش خواهد کرد.